Category: Schandalogie (page 1 of 5)

Alles betreffende (politieke) schandalen

Schandaaleffect

VVD de grootste, op de voet gevolgd door het CDA, dan de PvdA, SP en PVV. Dat is nu het stof is neergedwarreld na ruim 91 procent van de stemmen de uitkomst van de Provinciale Statenverkiezingen en dus van de zetelverdeling in de Senaat.

screenshot-www.nu.nl 2015-03-19 14-31-33

En daarmee is meteen een prangende vraag, voorafgaand aan de avond die je wist dat zou komen, beantwoord. Daags voor de verkiezing en enkele uren na de val van Opstelten en Teeven, belt een aantal media mij met de vraag of de VVD niet moest vrezen voor een zeer negatieve uitkomst van de verkiezingen. De partij was immers geplaagd door de nodige ‘integriteitskwesties’ of ronduit schandalen. Zoals Mark Verheijen. Hij zou het aanzien van de politiek schaden en zijn partij in ernstige problemen brengen. Toch? Of Edith Schippers die gegeven de timing van de bonnetjes-bij-Nieuwsuur een complot tegen de VVD vermoedde. Toch?

Nee dus.

Ik bedoelde: er komt meer kijken dan een schandaal of schandaalreeks om de verkiezingen te verliezen. Het verband tussen een schandaal en de negatieve uitkomst van een verkiezing is niet één-op-één vast te stellen. Dat heeft in de eerste plaats te maken met de pluriformiteit van de kiezers. Er zijn vast kiezers die om deze reden de VVD de rug toe keren. Net als dat er kiezers zijn die om deze redenen gehard worden in hun vertrouwen. De partij had al afstand van Verheijen genomen: hij had in strijd met de interne regels gehandeld. Dat kan een overtuigend argument zijn om de partij een kans te geven. Los van de kiezers die de ‘schandaaltjes’ helemaal niet meewegen in hun keus voor of tegen de liberalen. Gewoon, omdat ze heel rationeel kiezen voor (toekomstig) beleid. ’s Mens motivaties zijn veel complexer dan schandaal+verkiezing=verlies.

In de tweede plaats rijst de vraag of de norm die is overtreden, voor iedereen 1) wel helder is en 2) voor iedereen hetzelfde. Opstelten en Teeven, daar was iedereen het wel over eens, hadden de Kamer niet juist geïnformeerd. De vraag waarover ze verkeerd hadden ingelicht, niet. Was dat nu de hoogte van het bedrag (geen 1,25 maar 4,7 miljoen)? Was dat nu de deal waarbij de Belastingdienst buiten schot was gebleven en het feit dat ‘wij’ een crimineel hadden verrijkt? Ging het nu om een systeem dat lange tijd kwijt en niet toegankelijk was voor eigen, ministerieel onderzoek, maar wel na speurwerk van Nieuwsuur? Ging het om een optelsom van een vermoeide, oude minister en een loyale staatssecretaris (die eigenlijk niets te verwijt viel) en uiteindelijk toch eens moest vallen? De lezing van de transgressie – de overtreding van de norm die aan de basis van elk schandaal ligt – liepen uiteen. Welke overtreding moet het electoraat de partij dan verwijten? Precies: geen, want heel veel. Dus kan er ook gewoon op worden gestemd.

En dat gebeurde dan ook. En niet voor het eerst, trouwens.

Het nieuws over de inbraak in Watergate en de link tussen deze second hand burglary en het Witte Huis was al bekend tijdens de Nixon-campagne. Toch won hij de verkiezingsstrijd van George McGovern glansrijk. Deze ‘moeder aller schandalen’ brak maar moeizaam door: het was hard werken, voor alle betrokkenen. Totdat rechter John Sirica de president beval zijn ‘geheime’ tapes aan de onderzoekers van het inmiddels uitgroeiende ‘schandaal’ te overdragen. Er was geen verkiezing in de buurt, toch koste het Nixon in 1974 de kop.

Daarom moet de VVD misschien wel meer vrezen van de affaire die nu speelt: die van Johan Houwers. Hij keert terug op de zetel van Mark Verheijen die vertrok. Houwers was verdacht van hypotheekfraude. Fractieleider Halbe Zijlstra zei onomwonden dat voor hem geen plek is in de politiek. Het kost Teeven de zetel en daarmee een stabiele kracht binnen de VVD. Houwers opstelling kost de VVD één zetel. En misschien weet u nog wie er nog meer vertrok uit de VVD met één zetel, na stijfkoppig vast te houden aan zijn eigen overtuiging. Juist: Geert Wilders. De schandaaltjes tijdens een campagne blijken electoraal minder risicovol dan in de periode daartussen.

Radio-optreden

Justitie factcheckt Nieuwsuur

Nieuwsuur had een prachtige scoop: het bedrag dat Teeven in 2000 overmaakte aan Cees H. is veel hoger dan in 2014 aan de Kamer is verteld. Dus, concludeert Nieuwsuur, is de Kamer verkeerd geïnformeerd. Justitie reageert met een ‘factcheck’: die conclusie is niet juist. Een analyse: in zwart de tekst van Justitie, in rood de op- en aanmerkingen.

De bewering van Nieuwsuur dat de minister de Tweede Kamer verkeerd heeft geïnformeerd over de schikking met Cees H. is onjuist. Ambtenaren binnen het Openbaar Ministerie en het departement hebben geen kennis van wat bij de afwikkeling van de schikking feitelijk zou zijn overgemaakt. Een wat cryptische zin met meerdere betekenissen.

De eerste betekenis is dat het bedrag van Nieuwsuur (ruim 4,7 miljoen) nog altijd niet het finale bedrag is. Als het ministerie gelijk heeft, hebben ook de bronnen van Justitie immers geen kennis van wat er feitelijk is overgemaakt. Anders gezegd: het bedrag dat de bronnen noemen, klopt niet: het is hoger of lager. De vraag welke bedrag het precies is, kan niemand beantwoorden, want de stukken zijn kwijt.

De tweede betekenis van deze alinea (interessanter nog) kan zijn dat de bronnen van Nieuwsuur niet binnen het Openbaar Ministerie zijn te vinden, maar elders: bij het ministerie van Justitie, mogelijk het parket van Amsterdam. 

Zoals de minister op 3 juni en 9 juli 2014 heeft geschreven aan de Kamer, heeft oud-procureur-generaal mr. Henk van Brummen vorig jaar in opdracht van het OM onderzoek gedaan naar de financiële afwikkeling van de schikking met Cees H.

De vraag rijst waar de procureur dat onderzoek heeft gedaan: op het departement, bij het Openbaar Ministerie of diverse parketten. Het blijft onduidelijk. Ook na de volgende alinea. 

Ten behoeve van dit onderzoek hebben de minister en de directeur-generaal met de staatssecretaris gesproken over de financiële afwikkeling en heeft de staatssecretaris zijn herinneringen daarover gedeeld. De heer Van Brummen is over de uitkomsten van deze gesprekken geïnformeerd. De heer Van Brummen heeft dit betrokken bij zijn bevindingen.

Het lijkt er op dat de aangestelde onderzoeker Van Brummen zelf niet in de gelegenheid is gesteld om met de staatssecretaris over deze deal te spreken. Sterker: het onderzoek bestaat uit een overleg/gesprek, blijkbaar is Teeven alleen gevraagd in zijn herinnering te graven. Onduidelijk is hoe het onderzoek van Van Brummen (valt dat onder de Wob?) er documentair uitziet. Tenminste, dat is onduidelijk voor ons; burger en journalistiek. De Tweede Kamer heeft het ‘vertrouwelijk’ ingezien. 

Uitkomst van dat onderzoek was dat er géén financiële gegevens meer beschikbaar zijn: er zijn geen bankafschriften meer als gevolg van verlopen bewaartermijnen en veranderingen van ICT-systemen.

Twee zaken zijn voor deze ‘conclusie’ een vraag: hoe is dat onderzoek uitgevoerd (methode) en waar is het gedaan (vindplaats). Is er alleen gesproken met betrokkenen die de vrijheid kregen om eens in hun geheugen te graven of is er ook documentair onderzoek verricht? Als de ICT-systemen debet zijn aan het verdwijnen van deze informatie, welke informatie gaat er dan nog meer verloren? Wat voor ambtelijke en politieke risico’s loopt het ministerie hier door? Of het parket, dan wel het OM? 

Er zijn ook geen andere documenten meer voorhanden. Ook de betrokkenen, onder wie de staatssecretaris, hebben onvoldoende herinneringen om onderbouwde uitspraken te kunnen doen over de financiële afwikkeling van deze schikking. De advocaten van Cees H. beroepen zich op hun beroepsgeheim.

Omdat het menselijke geheugen kan falen, slaan we informatie op. De advocaten hebben die informatie nog wel. Dat ze die niet met Justitie delen, snap ik. Dat ze die in het belang van hun cliënt delen met Nieuwsuur, ook. Maar dat Justitie blijkbaar vertrouwt op het geheugen van hun medewerkers als het gaat om dergelijk politiek en publicitair gevoelige deals … Onbegrijpelijk.

Op basis van dit onderzoek heeft de minister geconcludeerd dat er helaas geen helderheid kan worden verschaft over de financiële afwikkeling van de ontnemingsschikking in 2000. De Tweede Kamer heeft vertrouwelijk inzage gehad in het rapport Van Brummen.

De inhoud van het rapport ligt gevoelig. Begrijpelijk. Het gaat over een deal tussen de zwaardmacht en iemand die deze trotseerde, zou je kunnen stellen. Dat betekent niet dat de methode en vindplaatsen van de informatie geheim moeten blijven; zeg maar de metadata van Van Brummens onderzoek. En zoals we weten sinds Snwoden, is die metadata veel onschuldiger dan de data zelf. Deel deze dan ook.

Zoals de minister op 3 juni aan de Kamer schreef, moet hij accepteren dat hij geen ultieme duidelijkheid kan verschaffen over de afwikkeling van de schikking en dat altijd de mogelijkheid blijft bestaan dat bankafschriften alsnog door derden worden overgelegd.

Een zeer onbevredigende constatering als minister en een schot voor de boeg. Mochten er bankafschriften opduiken, dan heb ik u daar bij deze al voor gewaarschuwd. Het heeft dan geen enkele zin mij daar als nog verantwoordelijk voor te houden – dat is wat de minister hier eigenlijk zegt. Daarmee haalt hij de angel weliswaar uit een mogelijke vondst van afschriften, maar die angel haalt hij hier niet mee uit de deal, het bedrag dat daarmee is gemoeid en de omstandigheden waaronder het tot stand is gekomen. <<

Ramesar verklaard

Etniciteit, de organisatiecultuur op de redactie, blinde ambitie en collectief falen. We zoeken naarstig een verklaring voor de omvangrijke journalistieke fraude van Perdiep Ramesar. En waarschijnlijk is die het gevolg van een combinatie van factoren.  

Persoonlijke ambitie zonder kritische begeleiding leidt tot hoogmoed. Ramesar Perdiep, lezen we in het rapport van Myjer en Smit, had de nodige begeleiding toen hij Van het AD op de Trouw-redactie kwam. Tijdgebrek, reorganisaties, isolement: hij moest het al snel zelf uitzoeken. Als hij leverde, werd alleen bij het koffiezetapparaat gefluisterd over de kwaliteit van zijn werk. Dodelijk natuurlijk, want bij het koffiezetapparaat is niemand verantwoordelijk. Dus bleef Perdiep schrijven over een groot sociaal probleem: de multiculturele samenleving. Actueel, stipt en treffend tekende Ramesar de verhalen op die Trouw siert.

Je moet niet alles kapot willen checken, hebben ze bij de krant gedacht. Dat isolement is mijn inziens de omstandigheid waardoor Perdieps ambitie de dief van de waarheid werd. Verantwoordelijkheid neem je, zeker, maar je houdt mensen ook verantwoordelijk; toch de essentie van de journalistiek. Bij twijfel niet plaatsen en dat is 126 keer wel gebeurd. Hoe kan dat toch? Een inventarisatie van ‘verklaringen’.

De massale verontwaardiging jegens het gebruik van anonieme bronnen is volgens Chris Aalberts op The Post Online nogal inconsistent. “(…) in politiek Den Haag komen anonieme bronnen aan de lopende band voor en doet niemand daar echt moeilijk over, maar als je als journalist op straat verslag doet van allerlei gebeurtenissen of interviews houdt met gewone burgers, zijn die anonieme bronnen plotseling problematisch geworden want ‘niet-traceerbaar’.” En als het bronnengebruik van Ramesar is de belangrijkste reden om 126 artikelen terug te trekken, dan heeft niet alleen de reportage-journalistiek een probleem; de journalistiek maakt altijd al gebruik van anonieme bronnen, aldus Aalberts.

Aalberts krijgt bijval van Arnold Karskens. Het valt Karskens vooral de ‘selectieve verontwaardiging op’  van alle media die die nu Ramesar aanpakken, maar zelf moeiteloos embedded gaan bij Defensie: ‘diefstal van de waarheid’ noemt Karskens dat. “Ramesar eruit? Prima! Maar die collega’s zouden dan ook moeten opzouten en hun reportages verwijderd. Eerlijk is eerlijk.”

Robbert Barcuh zoekt een verklaring voor Ramesars gedrag in de ijzeren wetten van de medialogica, waaraan ook journalist niet kunnen ontsnappen. Natuurlijk zal het onderzoek van Trouw leiden tot nieuwe en strenge regels op de redactie.  “Maar ik betwijfel of journalisten in staat zijn hun eigen rol ter sprake te brengen als het gaat om het doorbreken van de ijzeren ring van de medialogica: nieuws wordt nieuws als het nieuws was, en grote verhalen creëren andere grote verhalen.” De essentie van het probleem ‘Ramesar’  zijn niet de verzonnen bronnen, maar dat “onzorgvuldigheid in dienst stond van de wens van de krant om nieuws te maken en voor ophef te zorgen, in plaats van nieuws te beschrijven, ophef te voorkomen en begrip te bevorderen”.

Tofik Dibi vreest, net als Baruch, dat journalisten niet uit de ijzeren greep van hun eigen logica kunnen ontsnappen. Het oud-kamerlid van GroenLinks tekent op: “De kwestie Ramesar gaat niet over één fantast, maar over vele, namelijk media die wat betreft de multiculturele samenleving met elkaar wedijveren om ophef. Ramesar is – al is hij primair zelf verantwoordelijk – één van de tragische gevolgen daarvan.” Trouw vroeg, Ramesar draaide, voegt Dibi daaraan toe. De krant wilde smeuiige verhalen uit de multiculturele samenleving en kreeg ze ook – op een presenteerblaadje.

Marianne Zwagerman is het niet met Dibi eens – zij zoekt de oorzaak van de kwestie niet in de reorganisatie van de krant (zoals het onderzoeksrapport volgens haar wel doet), maar in de etniciteit van de redactie: “Er wonen een miljoen moslims in Nederland, maar redacties hebben geen kennis van de culturen die we binnenhaalden. Ramesar was de knuffelallochtoon van Trouw. Collega’s die al langer aan hem twijfelden durfden het niet te zeggen. Je zou eens politiek incorrect zijn. Dan maar liever nakakelen.” Eindelijk, dachten ze bij Trouw, een minderheid die de straat op durft. Laten we hem nou niet te hard aanpakken. Zwagerman krijgt bijval van hoogleraar journalistiek aan de UvA, Mark Deuze.

Zijn opinie in NRC behoefde net zo’n lange bijlage op zijn blog. Van enige afstand bezien is deze affaire in te bedden in een macroscopische context, namelijk dat “de journalistiek ook het domein van een beperkte maatschappelijke elite is die door de eigen homogeniteit zichzelf en elkaar de maat niet meer neemt. Dit komt vooral tot uitdrukking in de veelal krampachtige manier waarop met de multiculturele samenleving wordt omgegaan – zowel binnen de redactie als in het nieuws.”.

Hans Laroes legt de link tussen cultuur en het gebrek aan kritisch vermogen. In zijn commentaar als voorzitter van de Raad voor de Journalistiek verklaart hij de affaire als volgt: “Essentieel zijn de passages in het rapport van Myjer en Smit over de cultuur op de redactie. Die komt in mijn ogen naar voren als vrijblijvend, weinig kritisch, weinig professioneel in de zin van dat men elkaar hard en helder de maat neemt. Eerder leek er sprake van een non-interventiebeginsel: als jij niet over mij begint, dat zeg ik niets over jou.” En met die houding gebeuren er ongelukken.

 

Onno Hoes’ besmettingsgevaar

Onno Hoes mag burgemeester van Maastricht blijven tot-ie een andere baan heeft gevonden. Tenminste, dat meldt 1Limburg – de regionale omroep. Daarmee lijken de fractieleiders te kiezen voor een gulden middenweg tussen provocatie en besmetting. 

Onno Hoes: burgemeester van Maastricht en praktiserend homoseksueel. We zagen bij PowNieuws in welke spagaat je dan terecht kan komen. Zeker als iemand je privacy schendt met een verborgen camera en de beelden vervolgens uitvent in heel Nederland. De man ging een jaar geleden al gebukt onder een zoen in een hotellobby die hem op een reprimande van de gemeenteraad kwam te staan. Of was het zijn ontblote torso waaraan de verzamelde fractieleiders zich stoorden?

Geprikkeld 

Hoe dan ook: dit nooit meer, was de boodschap. Hoes bood zijn excuses aan en ging over tot de orde van de dag. De gemeenteraad wilde niet geconfronteerd met deze praktiserende homoseksueel en de zaak was af. Nooit meer doen, want wij storen ons er aan, het ambt lijdt er onder en de stad wil het niet weten. Totdat bleek dat Hoes, geprikkeld door een twintig jarige jongen, er niet in slaagde zijn seksualiteit langer te verbergen. Tijdens een salade en later in een ander kroegje – weten we nu – sprak hij zich veilig wanend uit over de bedrukkende moraal van zijn stad.

Fout

En dat is eigenlijk de enige fout die Hoes in deze ‘affaire’ heeft gemaakt: hij had zich daar eerder tegen uit moeten spreken. En niet verborgen in een kroeg, maar pontificaal op het Vrijthof. “Ik ben homo, ik val op mannen, daar flirt ik mee, zoen veel en heftig en deel mijn bed met hen. Dat is wie ik ben: u kunt mij er voor wegsturen, u kunt mij proberen te accepteren.” Hoes kroop echter in zijn schulp, daarin gejaagd door een gemeenteraad die bang is ‘besmet’ te worden door Hoes’ levensstijl.

Strijd

Hoes had zich hier de morele ondernemer moeten tonen en de moraal – homo’s zijn oké als we er niets van merken – provocerend moeten aanvechten. Ik was hem komen helpen, op het Vrijthof. Om Hans Teeuwen te parafraseren: iedereen heeft het wel steeds over die Hoes, maar die gemeenteraadsleden … dat zijn ook geen lieverdjes. Ook al zou deze laatste flirt slechts een stok zijn om Hoes het gemeentehuis te jagen, dan nog is het de strijd met de bekrompen sfeer in de Maastrichtse politiek het waard. Tussen u gezegd en gezwegen: de manier waarop die raad met deze man om gaat is een gotspe. Iemand moet dat durven zeggen. Hardop. Dat had Hoes moeten doen en misschien als nog.

Meer lezen over moreel ondernemerschap, provocatie en besmettingsgevaar bij (seksuele) politieke schandalen? Zie ARI ADUT (2005) ‘A Theory of Scandal: Victorians, Homosexuality, and the Fall of Oscar Wilde’, American Journal of Sociology, Vol. 111 (213-248)

Onno Hoes: PowNed kiest terecht verborgen camera

Een burgemeester die flirt met een jonge man: schande! Maar waarom precies? Omdat de burgemeester er nog lang niet aan toe is. Vindt Rutger van PowNed. DEEL 2: juiste methode, verkeerde invalshoek. 

“Wat bleek? Bij de eerste ontmoeting … ging het eigenlijk al direct over het sociaalmediagebruik van de burgemeester”, zo leidde Rutger de ‘ontmoeting’ in tussen de bron van PowNed en burgemeester van Maastricht Onno Hoes. Het was tijd voor de beelden met de verborgen camera. Na de inleiding (zie vorige post) werd het tijd om barbertje op te hangen. Het gaat om direct messages die door Hoes ‘heel bedachtzaam’ werden gewist. Dat moet dan de opmaat zijn voor de normoverschrijding waarnaar het halverwege het item nog altijd raden is. We zien Hoes binnen komen lopen, onder in beeld het (vreemde) onderschrift ‘Daten met een verborgen camera’ (volgens mij is het een date met Hoes …). Het gesprek begint.

“Op Facebook heb je privé en zakelijk, want je hebt ook gewoon een privéleven“, zegt de bron. Blijkbaar niet, want de man heeft een camera omhangen van PowNed. Op twitter staat bij Hoes’ zijn functie (burgemeester), ‘maar ik raak je toch op een privévlak’, zegt de bron. Hoes beaamt. Bron: ‘Met wat je stuurt, moet je oppassen! Vandaar de keus om te reageren vanuit een privébericht.’ Hoes beaamt. Probleem: die directe boodschappen komen binnen per mail op het stadhuis. ‘Dat snappen mensen niet.’ Nee, want het werd wel wat schunnig, zegt de bron. ‘Daarom’, zegt Hoes. We zien een burgemeester hier zijn privédomein verdedigen door directe berichten met schunnige inhoud aan het oog van medewerkers op het stadhuis te onttrekken. We zijn nog altijd mijlenver verwijderd van een transgressie die alleen door een verborgen camera ontsloten kan worden.

‘Kijk, als het helemaal privé was … oké’, zegt Hoes met een mond vol salade (?). ‘Maar zo’n gemeenteraad in het verre Maastricht … (onverstaanbaar) … Telegraaf en Show Nieuws enzo, die hebben al helemaal niets met dat thema en dan staat ineens hun burgemeester … dat willen ze helemaal niet weten.’ De gemeenteraad heeft niets met homo’s. Dat is overigens geen uniek probleem voor Maastricht, er zijn veel mensen die niets met homo’s hebben. Zoals deze flirt – PowNed kan er nog altijd niets mee. Hoes geeft immers een schets van de dynamiek waarin je als zoenende, homoseksuele bestuurder in de provincie terecht kan komen. Er is nog geen onvertogen woord gevallen. Terug naar de studio.

‘De gemeenteraadsleden’, zegt Weesie, ‘neemt hij niet bepaalt serieus. Want die zouden weinig afweten van …’ Rutger valt hem bij ‘… Ja! De mensen zouden het allemaal niet begrijpen hoe dat gaat in de homoscene. Dat is allemaal heel ingewikkeld.’ Nou, het ligt niet ingewikkeld, Rutger, het ligt in Maastricht heel eenvoudig: dat moeten ze gewoon niet. Maar je hebt wel gelijk dat die eenvoud het voor Hoes wel heel complex maakt. Zij seksualiteit is immers deel van zijn identiteit. Dat zet je niet uit. Dus complex: zeker! Goed gezien. Als het cynisch is bedoeld: vraag eens aan een homoseksueel in een vijandige omgeving hoe eenvoudig het is om eens lekker jezelf te zijn …

Maar dan komt het: we hebben eindelijk een normovertreding. Eindelijk weten we wat PowNews Hoes verwijt. Rutger: ‘En wat ook duidelijk wordt in het gesprek dat-ie zich na een jaar dat het nu geduurd heeft … of een jaar later na zijn eerste affaire [is dit een ‘nieuwe’ affaire dan?] zich weer een beetje onaantastbaar begint te voelen. Meneer gaat er op uit en denkt het allemaal weer te kunnen. Dat zegt hij ook letterlijk: ik neem risico en ben bereid dat risico te nemen.’ Om De Dijk te parafraseren: waar haalt die man de lef en de gore moed vandaan! De eerste opmerking is overigens feitelijk onjuist. Hoes’ reactie spreekt niet van onaantastbaarheid, maar van het besef risico’s te lopen. Hoes weet en laat weten dat zijn keuzes hem kunnen worden aangerekend. Hoes voelt zich alles behalve onaantastbaar. Hij voelt zich kwetsbaar en houdt in alles rekening met het oordelend oog van de raad. Hij verwijderd zelfs directe berichten om zichzelf te beschermen. ‘Zelfs met het hier naartoe lopen ben ik achterdochtig …’ Hoeveel kwetsbaarheid wil je in beeld kunnen brengen?

Goed gedaan.

Het tweede deel van Rutgers opmerking maakt het afkijken van alle beelden al helemaal niet meer nodig: Onno Hoes mag van PowNed niet op stap. Tenminste: Onno Hoes mag dat wel denken, dat-ie weer aan de zwier mag in Maastricht, maar het mag (nog) niet van PowNews. Hoes mag van alles met zijn leven, maar dan vindt-ie wel Rutgers Moraal op zijn pad. Die tooit toyboys met een verborgen camera om hem stiekem te filmen. En wat hebben we dan gezien? Een homoseksuele man die een jaar na een affaire contact heeft met een jonge gozer die uit is op een scalp omdat hij met PowNews vindt dat de man daar nog geen recht op heeft.

We zien wat zo’n verwijt (je hebt met de verkeerde gezoend) voor werking heeft op iemand zijn gedrag (zoals Hoes dat zelf prima omschrijft), maar desondanks doet wat we allemaal doen (of hebben gedaan): flirten. Of, om Rutger zelf aan te halen: PowNed heeft laten zien onder welke omstandigheden publieke functionarissen hun seksualiteit beleven, namelijk in een glazen kooi. Dat hadden we zonder de verborgen camera nooit geweten: dus is het middel hier uitstekend ingezet. Met de methode is niets mis: de invalshoek van PowNed misstaat de progressieve omroep. Daarin hebben ze een heel kwalijke, moreel superieure fout rol willen spelen die ook op de site bij het item de nodige kritiek te verduren kreeg (zie afbeelding). Niet Hoes’ geflirt, maar de poging om dat te veroordelen is het schandaal.<<

screenshot-www.powned.tv 2014-12-08 14-10-36

Onno Hoes in opspraak (gelokt?)

Als de affaire Onno Hoes ergens over gaat, dan vooral om dubieuze journalistieke methoden, een stellige veroordeling van (private) seksualiteit waar de goegemeente grote problemen mee lijkt te hebben. Is hij in de val gelokt? 

Onno Hoes, burgemeester van Maastricht, heeft zich volgens PowNed ‘opnieuw’ in de nesten gewerkt. Of, zoals presentator Dominique Weesie het in zijn intro woensdag 3 december verwoordde: “Precies een jaar na de zoenaffaire met toy boy Ruud, blijkt de burgervader opnieuw zijn boekje te buiten zijn gegaan. En opnieuw is er een toyboy in het spel.” Twee keer ‘opnieuw’ suggereert urgentie, belang en vooral heel veel nieuwswaarde. Wat is er aan de hand? Dit keer betreft ‘het’ een twintig jarige jongen die “de afgelopen dagen gesprekken publiceerde die hij via de WhatsApp voerde met Onno Hoes. In die gesprekken zijn onder meer fragmenten te zien van uit de agenda van de burgemeester en een foto van zijn werkkamer.” Het roept direct (onbeantwoorde) vragen op: 1) hoe die jongen aan de foto’s komt, 2) waarom de jongen deze foto’s heeft gepubliceerd en 3) wat Hoes precies kan worden aangerekend?

“Hoes kwam vorig jaar ook al in de problemen nadat een affaire met een jonge man op straat kwam te liggen. De gemeenteraad oordeelde toen dat zijn optreden een burgemeester onwaardig was maar gaf hem nog een laatste kans. Mochten er opnieuw feiten naar boven komen die aantoonbare schade zouden opleveren aan het ambt, dan zou het wel eens over en uit kunnen zijn, aldus een aantal partijen in de raad destijds.” Probleem: is er een unanieme waarschuwing door de gementeraad uitgegeven? En zo ja: waarom ‘veroordeelt’ die gemeenteraad een burgemeester die in het openbaar zoent? Wat zegt dat oordeel over de gemeenteraad (in plaats van over de burgemeester?) Een waarschuwing ook zonder 1) duidelijke criteria waaraan Hoes zich moeten houden, 2) consequenties als hij ‘weer’ het boekje te buiten gaat? Kortom: wat is precies het verwijt – toen en nu?

Gelukkig start PowNed een filmpje in hoe ‘dat’ er toen (een jaar geleden dat is) aan toeging. Onduidelijk is wat met het samenvattende ‘dat’ precies wordt bedoeld. Waar moet ik op letten? Geen idee, PowNed geeft me geen aanwijzingen. Wat we wel zien is een geagiteerde Rutger die zijn mike onder Hoes zijn neus prikt (‘Was u chantabel?’ Antwoord: ‘Nee.’ Repliek: ‘Vreemd, want dat was u natuurlijk wel.’) Dan haalt Rutger quotes bij raadsleden. Zo stelt Frans Bastiaens (PvdA) het ‘eens’ te zijn dat Hoes schade heeft aangebracht aan het ambt. Een bevestigend antwoord op een vraag die uit het fragment is geknipt.

Roos-Marie Bal (GroenLinks) weet niet of er ooit weer iets aan het licht zal komen. ‘Ongetwijfeld’, reageert zij. ‘Ongetwijfeld? Wat zegt u nou?, wil Rutger weten. ‘Het zou kunnen’, reageert Bal. ‘Wij weten dat toch niet?’ We knippen weer, nu naar buiten, achter een weglopende Hoes aan. Rutger vindt het flauw dat Hoes geen verantwoording wil afleggen. Dat heeft Hoes overigens zojuist binnen gedaan. Rutger vraagt door en wil dan een zoen van de geplaagde burgemeester. Een stem zegt dat ‘flauw’ te vinden. Eind filmpje, terug naar de studio waar Rutger inmiddels is aangeschoven. Kern van het ‘verwijt: “We zijn een jaar verder en Hoes blijkt weinig te hebben geleerd van het verleden.” Wat dat verleden dan precies is … het blijft onduidelijk.

Dan mag Rutger. Hij speelt open kaart: er is een nieuwe toy boy en die heeft zich een tijd terug gemeld bij PowNews. Die bron zou hebben gezegd (aldus Rutger): ‘Ik heb contact met mijnheer Hoes, willen jullie daar iets mee? Hij wil zelfs een date met me.’ En dat is volgens Rutger een ‘aardig moment om hem een verborgen camera mee te geven’. De redactie besluit 1) op het aanbod van deze bron in te gaan, zonder duidelijk t emaken waarom en 2) hem te bewapenen met een verborgen camera om beelden te maken. We zijn halverwege het item. Wat is de oogst van deze bron? En, belangrijker, waar zijn we dan naar op zoek? Wat gaat die verborgen camera dan precies onthullen?

We hebben teruggekeken naar vorig jaar. Uit dat overzicht blijkt niet onomstotelijk dat Hoes een ‘laatste’ waarschuwing heeft gekregen; als dat er wel in zit, blijkt nergens uit waarom en op basis van welke criteria dan precies. Uit dat overzicht blijkt evenmin wat de schade is die Hoes heeft toegebracht en door welke handeling die schade dan is ontstaan. De suggestie wordt gewekt dat de gehele gemeenteraad het over die schade eens is. Klopt dat? We weten dat er een jongen is die zichzelf bij PowNed heeft gemeld. We weten dat PowNed hem een camera heeft omgehangen. We weten ook dat de jongen al delen van WhatsAppgesprekken heeft gepubliceerd. En foto’s van de agenda en de werkkamer. We weten nog steeds niet wat Hoes verkeerd heeft gedaan.

Een gevalletje opzet? Waarom gaat PowNed in op de uitnodiging van deze bron? Het journalistieke antwoord is: toegang. De jongen biedt toegang tot Hoes, toegang die PowNed op eigen kracht niet heeft. En dan is de verleiding groot en blijkens dit item misschien wel te groot. Maar, wat leverde die toegang dan op? Want de opzet mag dan dubieus zijn, het kan een prima methode zijn om achter feiten te komen die anders verborgen zouden blijven. <<

Masterstudenten journalistiek Leiden: Luchtkwaliteit basisscholen ondermaats

Twee weken lang keihard researchen, interviewen, filmen, monteren, overleg en ruzie met groepsgenoten en voorlichters – dat zijn de Crossmediale Onderzoeksweken in een notendop. Studenten aan de master Journalistiek en Nieuwe Media maakten een artikel voor het Leidsch Dagblad, een video en een item voor Sleutelstad FM. En het eerste resultaat ging vandaag online: over de ondermaatse luchtkwaliteit in Leidse schoollokalen en het geschuif met de (politieke en financiële) verantwoordelijkheid daar iets aan te doen. Het item leidde direct tot raadsvragen van de SP.

Brendan Eich is tegen het homohuwelijk – en nu istie zijn baan kwijt

Brendan Eich is zijn baan kwijt. Hij heeft geld gegeven aan een campagne tegen het homohuwelijk in Californië in 2008 2012 (dat is ruim zes twee jaar geleden). Terecht, kunt u denken. Anderzijds: waarom zou je als werknemer niet tegen het homohuwelijk mogen zijn. Interessante aan de casus-Eich is dat hij is ontslagen nadat medewerkers hun misbaar over Eichs standpunt op sociale media kenbaar hadden gemaakt. Campagnedonaties zijn in Amerika openbaar. Iedereen kan door de verschillende databases worden getrokken. Geld geven is geen geheim meer.

Interessanter is dat Eich werkte bij Mozilla als CEO – de browserbouwer. Interessant, want Mozilla streeft naar maximale vrijheid van meningsuiting. Dat betekent in dit geval vooral vrijheid van een progressieve mening; namelijk het recht van homo’s te huwen. Ik ben daar overigens vóór. Ik ben ertegen dat mensen worden ontslagen als zij tegen het homohuwelijk zijn. Dan zitten er blijkbaar grenzen aan die meningsuiting. De Raad van Bestuur besloot Eich te ontslaan Eich nam ontslag omdat de waarden van de baas en diens werknemers te ver uit elkaar bleken te liggen. 

Bezwaarlijk, omdat iedereen een verleden heeft dat vastligt, maar gegeven Nieuwe Tijden een Nieuwe Betekenis krijgt. Eich zou in 2008 best tegen het homohuwelijk zijn geweest, de vraag rijst of hij dat nog steeds is? De vraag die daaraan voorafgaat, wordt al helemaal niet gesteld: waarom zou hij niet tegen het homohuwelijk mogen zijn? En als hij nog steeds tegen is, beperkt hij zich in zijn protest dan tot het geldelijk steunen van een politieke campagne of zijn er (minder verkwikkelijke) manieren waarop hij zijn ‘verzet’ botviert. Maakt hij het browsen homo-onvriendelijk? Roept u maar – maar denk even na waar u dat doet. Als u over zes jaar CEO wilt zijn, moet uw blazoen natuurlijk kraakhelder zijn.

d’ Affair (III): Tweede-orde problemen

Als een schandaal de gepubliceerde overtreding van een norm is, dan zou je kunnen stellen dat een overtreder een eerste orde probleem heeft zodra-ie wordt betrapt. Ga maar na: politicus doet greep uit partijkas en wordt gesnapt. Bankiers tillen klanten met onbegrijpelijke producten en gaan met de billen bloot. President voert schaduwcampagne om zijn herverkiezing te garanderen. Niets aan de hand, zo klaar als een klontje. Daad, norm, evaluatie, schandaal.

Complexer wordt het als wordt gelogen over de normovertreding, terwijl blijkt dat die norm wel is overtreden. Nieuw bewijs bijvoorbeeld kan een overtreder die zich veilig waande na een ontkenning toch weer ernstig in de problemen brengen. Pijnlijk, want de betrokkene(n) moeten diep, diep door het stof en erkennen dat ze logen. En, als toetje, na de erkenning te hebben gelogen nog eens de schande van de overtreding verwerken. De gifbeker moet bij tweede-orde-problemen helemaal leeg. In die fase – de vraag of sprake is van een tweede-orde-probleem en of hij gelogen heeft, zit de gouverneur van New Jersey Chris Christie gevangen.

Christie had er een lange persconferentie voor nodig, maar toen critici zijn monoloog hadden uitgezeten, waren vriend en vijand het eens: hier sprak een presidentskandidaat. Dat in Christies team mensen wraak namen op onwillige burgemeesters die zijn herverkiezing als gouverneur niet steunden door een belangrijke verkeersader lam te leggen, kan de beste overkomen. Christie had iedereen ervan overtuigd dat hij er niets van wist en wie dat wel van wist, was nu ontslagen. De kous is daarmee volgens Christie af.

Tot vorige week vrijdag dan …

Toen kwam de advocaat van het havenhoofd dat de Washington Bridge deels afsloot, David Wildstein, met een brief op de proppen. Daarin de zinssnede dat Christie van het afsluiten wist terwijl het gebeurde. En niet, zoals de gouverneur beweerde, nadat het was gebeurd. Onvoltooid tegenwoordige tijd versus voltooid verleden tijd dus. En precies dat verschil is Christies tweede-orde-probleem. Feit is dat er wegdelen zijn afgesloten als ‘straf’ voor de onwil Christies herverkiezing te steunen (het eigenlijke schandaal); de vraag is nu of Christie daarvan wist. Die vraag gaat niet over het schandaal, maar over de wetenschap over het schandaal.

Een tweede-orde-probleem blijft meestal lang dooretteren. Het is bijna ondoenlijk om precies te bewijzen dat Christie er wel/niet van afwist wat er allemaal/bij benadering/precies gebeurde. Het is te vroeg om te beweren dat Christie van de actie afwist. Vervolgens is het lastig om te bepalen wat die kennis dan precies betekent: heeft hij er dan ook opdracht voor gegeven of is de afsluiting terloops voorbijgekomen en heeft-ie er geen aandacht aan besteed? Tegenstanders van Christie zullen een bekentenis eisen; de brief is duidelijk. Voorstanders zullen wijzen op de (nu al) historische persconferentie: wat wil je nog meer?

En precies die vraag – wat wil je nog meer – zal nog wel even gesteld worden. En Christie zal alle zeilen moeten bijzetten om antwoorden te geven die niet meer vragen opwerpen. Want hoe langer de affaire duurt, hoe schadelijker deze wordt. Zelfs of misschien wel juist bij Christie. <<